Yapıcı eylem... Yapıcı yaklaşım...

Yapıcı eylem... Yapıcı yaklaşım. ..

Toplumun maddi, manevi, dini değerlerinin asırlar boyunca kat kat gömülü kalmış değerli yönlerini arayıp bulmak, çağdaş ve Batı değerlerine uygun biçimler içinde ifade etmek ve evrensel insani değerlerin kültürümüzde aldığı zengin yansımayı evrensel kültüre katmak.

Eşlik etmek

Bir Klasik Türk müziği korosu ya da Türk Halk müziği korosu ezgisel-makamsal ve ritmik özellikleri ile öne çıkar.  Onlara eşlik eden sazlar veya saz grupları çoğunlukla ezgi cümlelerinin aralarında ezgiye benzer nağmelerle öne çıkarlar.  Bunun dışında, pedal sesi tutmaktan, yani koro-solistler şarkı söylerken enstrümanlar aynı sesi tekrarlamaktan öte bir eşlik söz konusu değildir.

Herhangi bir Klasik Batı Müziği konserine giderseniz, ya da bir şekilde izlerseniz,  ilk göze çarpan eşliklerin zenginliği ve katman katman oluşturdukları derinliktir.   Burada derinlikten kastım, aynı anda algılanabilen birden çok müziksel unsurdur;   örneğin aynı anda iki melodi ya da aynı anda bir melodi bir akor yazısı gibi...

Klasik Batı Müziği izleyen kişi bir süre sonra doğal olarak bir eşlik anlayışı ve kültürüne bilinçaltında ulaşır.  Rahmetli İsmet İNÖNÜ'nün klasik müzik merakı ile Atatürk'ün yanında iyi bir işlikçi olması arasındaki ilişki tesadüften de ötedir.  Batı'ya bakılırsa 'eşlik etmek' Batı toplumlarında öne çıkan bir yetenektir.

Örneğin, Barbara E. Holder ‘ın “Cognition in Flight: Understanding Cockpits as  Cognitive Systems” adlı Doktora tezinde ABD'de savaş helikopterlerinde pilot ve  copilot arasındaki ilişkiyi incelemiş.  Pilot eğitimi sırasında, helikopter  motorunun bozulduğu kabul edilip, simulator motoru durdurulur.  Pilotların  çok kısa süre içerisinde ikinci motoru devreye alması beklenir. .

 Kısa bir alıntı bu tezden: ------------------------
 An interaction analysis was developed to identify three system-level properties.  These properties are emergent interaction patterns I named coaching, dominance, and intersubjectivity. These patterns emerged from individual interactions in the system and were not produced by a single pilot. The data suggest these patterns influence system performance and flight safety.

Coaching occurs when one pilot transforms representations into statements that are supportive of a specific task of the other pilot, such as controlling the aircraft. During a coaching interaction there tends to be heavy flow of representations from the instrument panel to the copilot and then to the pilot.

A dominance interaction occurs when one pilot does everything—processes instrument representations, speaks, acts, decides, without assistance or concurrence from his partner. The other pilot tends to remain a passive partner even if he was not passive before. This pattern is often characterized by a unidirectional flow of representations centering on one pilot.

The last interaction pattern is intersubjectivity as the emergence of a shared understanding between pilots. Hutchins and Klausen (1996), documented the emergence of intersubjectivity between crewmembers flying a commercial airplane. These interactions occur when both pilots make relevant contributions in terms of speech and action to a joint activity.
--------------------------

Karışık ve büyük sistemleri yönetirken 'INTERSUBJECTIVITY' geliştirmezseniz, intersubjectivity
geliştirebilecek kafa yapısında insanlar yetiştiremezseniz toplum olarak, başarılı olma şansınız azalır.

Kültürümüzde baskınlık gereğinden çok fazladır.  Kültürümüzde çok ciddi bir 'EŞLİK YAPMA' yetersizliği
vardır.  Bunlar, LARGE SYSTEMS, COMPLEX SYSTEMS özellikleri taşıyan tüm sistemlerimizde ciddi sorunlara neden olmaktadır.

Hal böyleyken, Klasik Batı Müziği eğitimi veren ve icra eden kurumların desteklenmesi ve geliştirilmesi gerekir.  Tabii, bu kurumlarında Türk toplumuna özgü ve onun kolaylıkla benimseyebileceği sekuler ve dini eserler yaratmayı ihmal etmemeleri gerekir.  Burada rahmetli Adnan SAYGUN'un Yunus Emre Oratoryosu ile Türk kültürüne yaptığı olağanüstü katkıyı anmak zorundayım...

Anadolu İnsanının Yapamadığı

Ermenilerin hemen hemen tümünün, Türkler, Kürtler ve diğerlerinin büyük çoğunluğunun yapamadığı şey acıyı paylaşmak.  Bu Anadolu insanına özgü bir zaaf.  Öyle ki “Ateş düştüğü yeri yakar” diye bir söz bile var.

Ermeniler uğradıkları kaybın büyüklüğü ve çevreyi buna ikna etmekçabası ile yalnızca “propaganda” araçlarına başvuruyorlar.  Dikkat ediniz konu hemen hemen tüm Ermeniler acılarını anlatırken, Türk tarafına verdikleri acılara hiç değinmiyorlar.  Oysa tek bir can bile kayıp olmamalı...

Hiç kimse yaptığı kötü şeyleri hatırlamak, anmak istemiyor.  Anadolu insanı tam bir işlevsel unutkanlık içerisinde.  Bu tür unutkanlık kişinin ya da toplumun işine gelmeyen, menfaatine uymayan şeyleri tamamen unutması, belleğinden silmesi.

Kişilerin ve toplumun olgun, dengeli, tutarlı ve iyi olması kendilerini hem olumlu hem de olumsuz yönleri ile algılaması, duyması ile mümkün olur.

Acıyı paylaşınız.

Ali R+ SARAL

Yaratıcılıkta Tasarımın İşlevi - yalnız Türkçe

Bazı sanatçılar o an duydukları gibi bazıları ise önceden düşünerek  hatta yaratıcı sürecin sonuna ulaşmak için yol haritaları yaparak çalışır.

 Anlık yaratıcılık henüz tamamlanmamış eser üzerinde çalışırken tekrar tekrar başa dönüşler yapabilir.  Bazan bir iplik söküğü gibi çözülüp açılmalar olur, görece kolay ilerleyebilirsiniz ve bir hamlede hayal edebilmiş olduğunuz  bir yaratış alanına girersiniz.

 Bazan yaratıcı süreç çok yavaş ve zor ilerler ve bir duraklamaya uğrar.  Yeni bir başlangıç için bekleme süresi bir kaç günden bazı durumlarda yıllara kadar uzayabilir.

 Büyük ölçekli eser yaratımını, hatta sonatlar, oda müziği vb’de bile eserin ilerisini görmeden yönetmek zordur.  Müziksel yapı bestecinin yaratma sürecinde ilerlerken yön duygusunu korumasına yardımcı olur.

 Tasarım yaratıcının büyüklük ayarı yapmasına imkan tanır.  Örneğin, çeşitleme biçimini seçmeniz size büyüklüğü istediğiniz gibi arttırma imkanını tanıyabiliR.

 Tasarım bestecinin ağır yükünü kısımlara ayırma ve daha sonra herbir alt bölüm üzerinde dikkatini ayrı ayrı toplamasına yardımcı olur.

 Eseri oluşturan nesnel varlıkların tanımlanmasına yardımcı olur.  Bu özellik ilgili kısımların hepsi bir araya geldiğinde oluşacak göreli etkiyi gözleme imkanını verir.

 Besteci enstrüman çalıcılar ve şarkıcılarla nota üzerinden etkileşir.  Bir operadaki enstrümantasyon ve karakterlerin tasarımı onlar arasındaki etkilerşimin tasarlanmasıdır basitçe.

 Tasarım aynı zamanda, bestecinin eser için açık niyet ve görev listesi belirlemesine imkan tanır.  Besteci başlangıç anında nereye varmak istediğini bilmelidir(belirli olmayan bir yer de buna dahildir).

Bu karışık bir sanata eserinde unsurlar arasındaki koordinasyonu ve genel bütünselliği arttırır.

 Bir operada zamanlama, süre, olayların akışı; bir soyut müzik biçiminde bilginin akışı, karakterler, ortamlar... bunların hepsi tasarlanabilir.

 Tasarım yol gösterici ve işler sıkıntıya girdiğinde yol açıcı olmalıdır.  Eserin ana hatlarını belirlemelidir.  Bütün ayrıntıları belirlememelidir.  Aksi takdirde bu, yazmaya başlamadan önce, tasarım aşamasında bile kaybolmanıza yol açabilir.

 Tasarım ne kadar çok ayrıntı belirse o kadar az esnek olur.  Fakat bu tasarımın ilk doğuş anında bile hiç bir ayrıntı belirlememesi gerektiği anlamına gelmez.  Bazan olabildiğince çok yaşaması gerektiğine inandığınız basit bir numarayı geliştirmek için 12 ay uğraştığınız olabilir.

 Tasarım yaratıcının tıkanma noktalarını aşmasına yardımcı olur.  Doğanın tasarımı her canlının hücre çekirdeğinde bulunan kalıtsal maddededir.  Doğa tıkanma noktalarını yeni ve farklı kalıtsal maddeler yani farklı tasarımlar kullanarak oluşturduğu yeni türleri deneyebilecek kadar esnek olarak açmıştır.

 Tasarım güncellenebilir olmalıdır.  Değişiklik yapma eğilimi veya yapmama eğilimi yaratıcıya kalmıştır.

 Dinamik karalar muhakeme ile ya da ilham ile verilir.  Bunlar arasındaki denge artiste ve eserin karakterine göre değişir, aynı zamanda eserin ait olduğu grupsal döneme...

 Tasarım bestecinin ilham ve hayal gücüne bir model olarak hizmet eden bir ilk örnek görevini görür.  Bestecinin zihnindeki göze ileriyi görme gücü verir.

 Tasarım yaratıcı süreç üzerinde düzenleyici, yol gösterici ve kontrol edici bir etkiye sahiptir.  Aynı zamanda, yaratıcının aynı tasarımı kullanarak aynı temaya sahip eserler yaratmasına da imkan sağlar.  Rondo biçimi basit bir örnektir buna.

 Tasarım bu noktaya kadar tasvir ettiklerimden ötedir.  Ne olduğu anlatılabilir fakat tanımlanamaz.

İnanıyorum ki, ilham için bırakılmış-niyet edilmiş boşluklar ile hayal gücü için bırakılmış ustalık boşlukları bırakıldığında yaratıcı sürecin tasarım unsurunun esnekliği başarıda doruğa ulaşır.

 

 

Yaratıcılıkta Tasarımın İşlevi

The Role of Design in Creativity

Yaratıcılıkta Tasarımın İşlevi

 

Some artists create spontenously some think ahead and even make roadmaps to reach the end of a creative process: the work.

Bazı sanatçılar o an duydukları gibi bazıları ise önceden düşünerek  hatta yaratıcı sürecin sonuna ulaşmak için yol haritaları yaparak çalışır.

Spontenous creativity may make recursive walk throughs of the incomplete work.  Sometimes a breakthrough happens and you enter a creative space which you just imagine at one step or it is relatively easy to proceed.  Intuition is triggered by the minute steps of the creative process even by coincidence.

Anlık yaratıcılık henüz tamamlanmamış eser üzerinde çalışırken tekrar tekrar başa dönüşler yapabilir.  Bazan bir iplik söküğü gibi çözülüp açılmalar olur, görece kolay ilerleyebilirsiniz ve bir hamlede hayal edebilmiş olduğunuz  bir yaratış alanına girersiniz.

Sometimes the creative process gets very slow and difficult and come to a halt.  The waiting period for a new beginning may take a few days or years in some cases.

Bazan yaratıcı süreç çok yavaş ve zor ilerler ve bir duraklamaya uğrar.  Yeni bir başlangıç için bekleme süresi bir kaç günden bazı durumlarda yıllara kadar uzayabilir.

Large scale work creation, even sonatas, chamber music, are difficult to manage without seeing forward.  Musical structure helps the composer to keep a sense of direction while proceeding the  creative process.

Büyük ölçekli eser yaratımını, hatta sonatlar, oda müziği vb’de bile eserin ilerisini görmeden yönetmek zordur.  Müziksel yapı bestecinin yaratma sürecinde ilerlerken yön duygusunu korumasına yardımcı olur.

Design helps the creator to do size scaling.  For example, selecting  a variations form enables you to increase the size as you wish.

Tasarım yaratıcının büyüklük ayarı yapmasına imkan tanır.  Örneğin, çeşitleme biçimini seçmeniz size büyüklüğü istediğiniz gibi arttırma imkanını tanıyabiliR.

Design helps the composer to divide the heavy load to small pieces and concentrate on every and each section.  Design also enables the  composer to correlate  the small pieces and build up music that is  impossible for an individual to keep in mind as a whole.

Tasarım bestecinin ağır yükünü kısımlara ayırma ve daha sonra herbir alt bölüm üzerinde dikkatini ayrı ayrı toplamasına yardımcı olur.

It helps to define the entities that build up the work.  This gives the possibility to observe the relative affect that arises when they come together.  

Eseri oluşturan nesnel varlıkların tanımlanmasına yardımcı olur.  Bu özellik ilgili kısımların hepsi bir araya geldiğinde oluşacak göreli etkiyi gözleme imkanını verir.

The composer interacts with instrument players and singers through the score.  The design of instrumentation and characters in an opera is simply the design of interface between them.

Besteci enstrüman çalıcılar ve şarkıcılarla nota üzerinden etkileşir.  Bir operadaki enstrümantasyon ve karakterlerin tasarımı onlar arasındaki etkilerşimin tasarlanmasıdır basitçe.

Design also enables the composer to set explicit intention and task set for the work.  The composer must know what he wants to get at at the beginning.  This increases the coordination of many elements of a complex art work.

Tasarım aynı zamanda, bestecinin eser için açık niyet ve görev listesi belirlemesine imkan tanır.  Besteci başlangıç anında nereye varmak istediğini bilmelidir(belirli olmayan bir yer de buna dahildir).

Bu karışık bir sanata eserinde unsurlar arasındaki koordinasyonu ve genel bütünselliği arttırır.

The timing, duration, flow of events in an opera, flow of information in an abstract music form, the characters, moods all can be designed.

Bir operada zamanlama, süre, olayların akışı; bir soyut müzik biçiminde bilginin akışı, karakterler, ortamlar... bunların hepsi tasarlanabilir.

The design has to be guiding and opening the way when it gets narrow.  It should determine the main contours of the work.  It should not specify all the details.  This may cause you to get lost even at the design phase before beginning to write.

Tasarım yol gösterici ve işler sıkıntıya girdiğinde yol açıcı olmalıdır.  Eserin ana hatlarını belirlemelidir.  Bütün ayrıntıları belirlememelidir.  Aksi takdirde bu, yazmaya başlamadan önce, tasarım aşamasında bile kaybolmanıza yol açabilir.

The more details defines the design, the less flexible it becomes.  But this does not mean that the design even at its birth moment should not define any details.  Sometimes you work for 12 months for a simple symbolic trick that you believe it has to live for as long as possible.

Tasarım ne kadar çok ayrıntı belirse o kadar az esnek olur.  Fakat bu tasarımın ilk doğuş anında bile hiç bir ayrıntı belirlememesi gerektiği anlamına gelmez.  Bazan olabildiğince çok yaşaması gerektiğine inandığınız basit bir numarayı geliştirmek için 12 ay uğraştığınız olabilir.

Designs help the creator to come over deadends.  The design of the nature is the genetic material in the nucleus of each living creature.  The nature has overcome her failure by being flexible enough to try new species with different genetics namely different design materials.

Tasarım yaratıcının tıkanma noktalarını aşmasına yardımcı olur.  Doğanın tasarımı her canlının hücre çekirdeğinde bulunan kalıtsal maddededir.  Doğa tıkanma noktalarını yeni ve farklı kalıtsal maddeler yani farklı tasarımlar kullanarak oluşturduğu yeni türleri deneyebilecek kadar esnek olarak açmıştır.

Design has to be dynamicly updateable.  The tendency to make change or not is left to the creator.

Tasarım güncellenebilir olmalıdır.  Değişiklik yapma eğilimi veya yapmama eğilimi yaratıcıya kalmıştır.

The dynamic decisions may be given by cognition or by intuition.  The balance between them depends on the artist and th character  of the work, also on the genre.

Dinamik karalar muhakeme ile ya da ilham ile verilir.  Bunlar arasındaki denge artiste ve eserin karakterine göre değişir, aynı zamanda eserin ait olduğu grupsal döneme...

The design serves as a prototype which serves as a model for the intuition and imagination of the composer.  It gives clairvoyance to the composer mind's eye.

Tasarım bestecinin ilham ve hayal gücüne bir model olarak hizmet eden bir ilk örnek görevini görür.  Bestecinin zihnindeki göze ileriyi görme gücü verir.

Design has an organising, guiding and regulating affect on the  creative process.  It also enables the creator to repeat the same design and create other works with the same theme.  The 'Rondeau' form is a simple example.

Tasarım yaratıcı süreç üzerinde düzenleyici, yol gösterici ve kontrol edici bir etkiye sahiptir.  Aynı zamanda, yaratıcının aynı tasarımı kullanarak aynı temaya sahip eserler yaratmasına da imkan sağlar.  Rondo biçimi basit bir örnektir buna.

Design is more than what I have described upto this point.   It can be described but it is not definable.  I believe, the flexibility of the design element of the creative process is at its best when it leaves intentional spaces for intuition and crafty spaces for imagination.

Tasarım bu noktaya kadar tasvir ettiklerimden ötedir.  Ne olduğu anlatılabilir fakat tanımlanamaz.

İnanıyorum ki, ilham için bırakılmış-niyet edilmiş boşluklar ile hayal gücü için bırakılmış ustalık boşlukları bırakıldığında yaratıcı sürecin tasarım unsurunun esnekliği başarıda doruğa ulaşır.

 

 

The Role of Design in Creativity

Some artists create spontenously some think ahead and even make roadmaps to reach the end of a creative process: the work.

Spontenous creativity may make recursive walk throughs of the incomplete work.  Sometimes a breakthrough happens and you enter a creative space which you just imagine at one step or it is relatively easy to proceed.  Intuition is triggered by the minute steps of the creative process even by coincidence.

 Sometimes the creative process gets very slow and difficult and come to a halt.  The waiting period for a new beginning may take a few days or years in some cases.

 Large scale work creation, even sonatas, chamber music, are difficult to manage without seeing forward.  Musical structure helps the composer to keep a sense of direction while
proceeding the creative process.

 Design helps the creator to do size scaling.  For example, selecting  a variations form enables you to increase the size as you wish.

 Design helps the composer to divide the heavy load to small pieces and concentrate on every and each section.  Design also enables the  composer to correlate  the small pieces and build up music that is  impossible for an individual to keep in mind as a whole.

 It helps to define the entities that build up the work.  This gives the possibility to observe the relative affect that arises when they come together.  

 The composer interacts with instrument players and singers through the score.  The design of instrumentation and characters in an opera is simply the design of interface between them.

 Design also enables the composer to set explicit intention and task set for the work.  The composer must know what he wants to get at at the beginning.  This increases the coordination of many elements of a complex art work.

 The timing, duration, flow of events in an opera, flow of information in an abstract music form, the characters, moods all can be designed.

 The design has to be guiding and opening the way when it gets narrow.  It should determine the main contours of the work.  It should not specify all the details.  This may cause you to get lost even at the design phase before beginning to write.

 The more details defines the design, the less flexible it becomes.  But this does not mean that the design even at its birth moment should not define any details.  Sometimes you work for 12
months for a simple symbolic trick that you believe it has to live for as long as possible.

 Designs help the creator to come over deadends.  The design of the nature is the genetic material in the nucleus of each living creature.  The nature has overcome her failure by being flexible enough to try new species with different genetics namely different design materials.

 Design has to be dynamicly updateable.  The tendency to make change or not is left to the creator.

 The dynamic decisions may be given by cognition or by intuition.  The balance between them depends on the artist and th character  of the work, also on the genre.

 The design serves as a prototype which serves as a model for the intuition and imagination of the composer.  It gives clairvoyance to the composer mind's eye.

 Design has an organising, guiding and regulating affect on the  creative process.  It also enables the creator to repeat the same design and create other works with the same theme.  The 'Rondeau' form is a simple example.

 Design is more than what I have described upto this point.   It can be described but it is not definable.  I believe, the flexibility of the design element of the creative process is at its best when it leaves intentional spaces for intuition and crafty spaces for imagination.

 

Ali R+ SARAL

Note: This article is written as a byproduct of my work 'The Music of Words' for Soprano and Pierrot Quintet.  There will be another article named 'The Role of Design in Software Development'.  These works were accompanied with my engineering project named 'Turkish Language Parser'.  This is the first time my works in both engineering and music composition are correlated.

 

 

 

The Music of Words - introduction

"The Music of Words"

for
Pierrot Quintet
and
Soprano solo (recitative & chant)

Flaute, Piccolo
Clarinet in B
Violin
Violoncello
Piano

dedicated
to the idea of Europe

by
Ali Riza SARAL

---------------------------

Forword

Music is universal.  Then what is "Music of Words"?
What is the thing that makes words universal?

Phonetics.  Phonemes...

Namely the sounds, humans produce
to express themselves with words,
are almost universal.

But still the use of these sounds
may vary a little among different nations.
Hence different languages may sound completely
different.

Then what is the real thing that makes
GRACIAN's words universal?  What is the
music of GRACIAN's "The Art of Worldly Wisdom"?

It is what GRACIAN says.  It is what
GRACIAN expresses with these words.

The music of words is their meaning.